Ba hướng dẫn cơ bản

Mỗi khi chúng ta bắt đầu thực hành, không nên lao vào thực hành ngay. Thay vào đó, hãy giành chút thời gian để làm ngưng chuỗi ý nghĩ thường nhật của ta. Điều này đặc biệt xác đáng khi bạn là người rất bận và chỉ giành ra năm phút cho thực hành hàng ngày. Ngay cả bình thường thì ta vẫn có dòng ý nghĩ này thường trực. Giả dụ ngay trước khi thực hành, bạn có cuộc cãi vã với vị hôn phu. Đó có lẽ sẽ là nút bấm cho một chuỗi các ý nghĩ mà bạn muốn nói với đối tác của mình. Nếu bạn bắt đầu thực hành ở giữa chuỗi này, sẽ không đi đến đâu cả. Đó là lý do vì sao cần phải dừng lại chuỗi suy nghĩ này trong chốc lát.

Tôi đã được thấy điều này rất rất có ích. Thực ra có vô số phương cách để làm dừng chuỗi ý nghĩ, nhưng với tôi, trước khi thực hành tôi ngồi yên một chút. Mỗi khi có ý nghĩ đến, tôi cố gắng làm ngưng nó bằng cách nuôi dưỡng cảm giác xả bỏ, và tôi lặp lại điều đó thường xuyên. Tôi nghĩ về điều nay tôi đã bốn mươi tuổi ra sao, và giả như tôi có tuổi thọ tám mươi thì tôi chỉ còn có nửa cuộc đời. Tôi nghĩ rằng trong bốn mươi năm ấy tôi sẽ dành cho ngủ tương đương hai mươi năm. Vậy là chỉ có mười hai giờ trong ngày là sống thực sự. Rồi nếu ta định xem một phim mỗi ngày, ăn uống, chuyện gẫu, chắc ta chỉ còn độ năm tiếng mỗi ngày. Trong bốn mươi năm vậy là chỉ còn lại tám năm, và hầu hết thời gian đó ta chìm trong chứng hoang tưởng, bực dọc, và các thứ đại loại như vậy,… Thực sự là có rất ít thời gian để thực hành!

Điều này sẽ cho bạn ý tưởng về cách làm dừng chuỗi suy nghĩ. Đừng thả mình ngay vào thực hành; thay vào đó, hãy quan sát bản thân, quan sát cuộc sống của bạn, và quan sát xem bạn đang làm gì. Nếu bạn thực hành mỗi ngày mười phút thì bạn nên giành ra hai hoặc ba phút để làm dừng các suy nghĩ. Chúng ta làm vậy để chuyển hóa tâm bằng cách khơi dậy cảm giác xả bỏ. Khi ta nghĩ, “Tôi đang chết đây”, “Tôi đang đi dần đến cái chết”, và những ý nghĩ đại loại như vậy, thì điều đó thực sự có hiệu quả.

Một trong số các phương pháp truyền thống được sử dụng để chuyển hóa nhận thức thông thường của ta rất có hiệu quả có tên là ‘hơi thở thải độc’. Sau khi giành vài phút để dừng chuỗi suy nghĩ, hãy ngồi ngay ngắn và hít vào thật mạnh. Sau đó chặn lỗ mũi phải của bạn và thở ra bằng lỗ mũi trái. Khi thở ra, quán tưởng rằng mọi sự bám chấp và đam mê của bạn được đẩy ra ngoài với dạng màu đỏ sậm. Sau đó hít vào qua chính lỗ mũi này, quán tưởng trí tuệ và từ bi của chư Phật, Bồ tát tràn vào cơ thể trong dạng ánh sáng. Sau đó hãy chặn lỗ mũi trái. Khi thở ra quán tưởng mọi sân hận được tống khứ như làn sương sẫm, rồi lại hít vào như trên. Cuối cùng, hít vào và thở ra bằng cả hai lỗ mũi, nghĩ rằng toàn bộ si mê được tống khứ ở dạng khói đen.

Hãy chớ nấn ná quá lâu trong các chi tiết của quán tưởng. Chỉ cần nghĩ rằng bất cứ điều gì bạn đang quán tưởng thì nó cũng đang thực sự xảy ra. Ở điểm này, một hướng dẫn cơ bản tiếp theo nói rằng bạn không nên lan man ở một hình tướng nào đó với các câu nghi vấn về chi tiết của nó. Bạn không nên đặt câu hỏi “Đây là ánh sáng trắng dạng gì?” hay “Đường kính tia sáng là bao?” Toàn bộ mục đích của quán tưởng trong Kim cương thừa là lấp đầy tâm trí thông thường bằng các ý nghĩ phi thường; đó chính là khía cạnh quan trọng đang đề cập ở đây. Nếu bạn tập trung quá kỹ vào một chi tiết là bạn đang mời gọi thêm những rắc rối. Ngay khi bạn thấy tạm hài lòng thì không cần nấn ná gì thêm ở đó nữa, hãy nhanh chóng chuyển sang bước tiếp theo của quán tưởng. Đây là một hướng dẫn cơ bản rất phổ biến.

Bước tiếp theo là cực kỳ quan trọng. Giả sử bạn đang thực hành ở nhà mình, bạn cần triệt để thuyết phục bản thân mình rằng đây không phải là môi trường sinh hoạt bình thường; mà là cõi tịnh. Điều này đặc biệt quan trọng vì Kim cương thừa là con đường chuyển hóa từ cái nhìn bất tịnh sang thanh tịnh.

Khi ta nói ‘cái nhìn bất tịnh’ thì không có nghĩa là có gì đó bẩn thỉu ở đây. Không có gì như vậy cả. Cái nhìn của ta bất tịnh là theo nghĩa chúng ta bị mắc kẹt vào mọi kiểu ý niệm. Ví dụ, ta có thể nghĩ “Một nghìn người thì chắc là không thể chứa hết trong phòng ngủ của mình”, hay “Cái này thì không nên dùng làm phòng ngủ!”. Chúng ta chấp chứa mọi loại phân biệt nhị nguyên như vậy. Chúng ta tưởng tượng rằng cái này cái kia chỉ được dùng với mục đích này hay nọ, hay cái này quá trắng, quá đen, quá nóng, quá lạnh,.v.v…

Tương tự, khi ta nói ‘cõi Phật’, chúng ta không ám chỉ về cái gì đó ta thấy trong một vài phim viễn tưởng, cũng không phải nói về cảnh trời cực lạc thực tế nào đó. Chúng ta nói về cõi bất nhị. Điều này tự nó là khá khó hiểu lúc này.

Cõi bất nhị này xuất hiện như thế nào? Đối với những người mới bắt đầu, vì điều này liên quan tới Ngondro của Longchen Nyingthig, với Đức Liên Hoa Sinh là chủ tể, ta có thể quán bản thân ở trong cõi Núi Màu Đồng. Tất nhiên, không phải là trần và tường nhà được làm bằng đồng. Về cơ bản, những gì chúng ta đang thực hiện ở đây chính là nhằm thoát khỏi cái tri kiến thông thường. Chỉ đơn giản nghĩ ‘Đây không phải là những gì ta thường nghĩ’ là đủ để làm chuyển biến cái tri kiến thông thường. Và đây chính là hướng dẫn cơ bản thứ ba chúng ta sử dụng để bắt đầu thực hành Ngondro.

Đức Dzongsar Khyentse Rinpoche
Việt dịch: Hiển Hương
Nguồn: Những lời dạy về Pháp tu Ngondro Dòng Longchen Nyingthig