Ý tưởng về dòng trong những giáo lý Shambhala là sự nối kết của người ta với trí huệ bổn nguyên. Trí huệ này có thể thâm nhập được và cực kỳ đơn giản, nhưng cũng bao la và sâu thẳm.

Làm cuộc hành trình của ngườỉ chiến sĩ trước hết tùy thuộc vào sự chứng nghiệm cá nhân của bạn về tính chân thực nguyên tuyền và tánh thiện căn bản. Tuy nhiên, để tiếp tục cuộc hành trình, để dẫn bước con đường của bốn phẩm cách và hoàn thành sự hiện diện đích thực, cần thiết có một người hướng dẫn – một chiến sĩ bậc thầy chỉ cho bạn một gương mẫu con người và sống động – người đã làm như vậy, và bởi thế làm cho việc ấy có thể đối với bạn.

Trong chương này, chúng ta sẽ bàn luận ý niệm về dòng trong những giáo lý Shambhala, đó là làm sao sự chứng nghiệm cái sáng suốt có thể được trao truyền lại cho con người trong thế giới Shambhala để cho y có thể hiện thân là sự sáng suốt ấy và vận động sự chứng đắc của y trong những người khác. Thế nên trong chương này chúng ta sắp xét xem những phẩm tính của một người chiến sĩ vị thầy và chúng được truyền lại như thế nào, vừa cho vị thầy ấy vừa bởi vị thầy ấy.

Trong nền tảng, ý niệm về dòng trong những giáo lý Shambhala được nối kết với việc như thế nào trí huệ của tấm gương vũ trụ, cái chúng ta đã bàn trong Phần Hai, được trao truyền và tiếp tục trong đời sống con người. Để ôn lại ngắn gọn, phẩm tính của tấm gương vũ trụ là không gian bao la rỗng rang, không bị điều kiện chi phối. Nó là một không gian vĩnh cửu và hoàn toàn rỗng rang, không gian vượt khỏi câu hỏi, vượt khỏi vấn đề. Trong cảnh giới của tấm gương vũ trụ, tâm bạn trải rộng quan kiến của nó một cách toàn triệt, vượt khỏi mọi nghi ngờ. Trước những tư tưởng, trước khi tiến trình tư tưởng xảy ra, có chỗ trú của tấm gương vũ trụ, nó không có biên giới – không trung tâm và không biên bờ. Như chúng ta đã bàn luận, cách để kinh nghiệm không gian này là qua thực hành ngồi thiền.

Như chúng ta đã thảo luận trong Chương Mười Hai, “Khám Phá Phép Lạ”, kinh nghiệm cảnh giới của tấm gương vũ trụ làm phát sanh trí huệ – trí huệ của tri giác bao la và sâu thẳm, vượt khỏi xung đột, nó được gọi là drala. Có nhiều cấp độ kinh nghiệm drala. Cấp độ bổn nguyên hay tối hậu của drala là kinh nghiệm trực tiếp trí huệ của tấm gương vũ trụ. Khi bạn kinh nghiệm trí huệ này, bấy giờ bạn tiếp xúc với nguồn gốc của dòng Shambhala, nguồn của trí huệ.

Trong chương thứ nhất của cuốn sách này chúng ta đã bàn luận những huyền thoại quanh vương quốc Shambhala lịch sử và những bậc trị vì Shambhala. Như chúng ta đã nói, một số người tin rằng vương quốc này còn ẩn đâu đó trên trái đất, trong khi những người khác xem vương quốc như một ẩn dụ hay thậm chí đã tin rằng nó đã đi lên trời tại một chỗ nào đó. Nhưng theo cách chúng ta đã bàn về những giáo lý Shambhala, nguồn của những giáo lý này, hay chúng ta có thể nói, bản thân vương quốc Shambhala không phải là một cõi trời huyền bí nào. Nó là cảnh giới của tấm gương vũ trụ, cảnh giới bổn nguyên luôn luôn hiện tiền cho con người nếu họ thư giãn và trải rộng tâm họ. Từ quan điểm này, những bậc trị vì Shambhala, được gọi là những vị vua Rigden, là những cư dân của tấm gương vũ trụ. Các vị là sự biểu lộ bổn nguyên của trí huệ của tâm bao la, trí huệ tối hậu của drala. Bởi thế, họ được ám chỉ là drala tối hậu.

Drala tối hậu có ba tính chất. Thứ nhất, nó là bổn nguyên, nó không trở về Thời Kỳ Đồ Đá hay cái gì tiền sử, mà nó vượt qua một bước hay trước khi chúng ta nghĩ đến bất cứ một cái gì. Đó là trạng thái hiện tiền của những vị vua Rigden đang ở trong tấm gương vũ trụ như vương quốc của ho. Phẩm cách thứ hai là sự không biến đổi. Không có những tư tưởng thứ hai trong cảnh giới của những vị vua Rigden. Tư tưởng thứ hai ám chỉ tâm chập chờn, không tin vào sự thanh tịnh của tri giác của bạn, thế nên tâm bạn xao động và ngập ngừng. Ở đây không có những tư tưởng thứ hai, thứ phẩm. Nó là cõi giác bất biến, hoàn toàn bất biến. Phẩm tính thứ ba của drala tối hậu là can đảm. Can đảm nghĩa là bạn không để cho những nghi ngờ phôi thai nào lọt vào; thật vậy, không có chỗ cho bất kỳ nghi ngờ nào trong cõi giới này.

Thế nên, khi bạn tiếp xúc với trí huệ của tấm gương vũ trụ, bạn gặp những drala tối hậu, những vị vua Rigden của Shambhala. Quan kiến bao la của các vị nằm sau mọi hoạt động của nhân loại, trong chính không gian rỗng rang, không điều kiện của tâm. Theo cách đó, các vị trông coi và bảo vệ những công chuyện của con người, có thể nói như vậy. Tuy nhiên, điều này hoàn toàn khác với quan niệm rằng những Rigden đang sống trên một bình diện cõi trời nào đó, từ đó các vị nhìn xuống cõi đất này.

Một khi đã có một nối kết với drala tối hậu, có thể đưa trí huệ bổn nguyên và quan kiến của những vị vua Rigđen xuống cấp độ của tri giác con người. Như chúng ta đã bàn uận trong “Khám Phá Phép Lạ”, sự bao la của tri giác có thể bắt lấy được trong sự dơn giản, một tri giác duy nhất, ngay tại chỗ này. Khi chúng ta cho phép sự bao la đi vào tri giác của chúng ta, bấy giờ nó trở thành drala; nó trở nên rực rỡ và quang minh – phép lạ. Khi chúng ta có kinh nghiệm này, bấy giờ chúng ta gặp cái được gọi là những drala bên trong. Những drala bên trong được quán đảnh, được ban thần lực bởi trí huệ của tấm gương vũ trụ, những Rigden, để biểu lộ sự rực rỡ và thanh lịch trong thế giới hiện tượng này. Những drala bên trong được chia thành những dòng mẹ và cha. Dòng mẹ tiêu biểu tính dịu dàng và dòng cha tiêu biểu sự không sợ hãi. Dịu dàng và không sợ hãi là hai phẩm cách đầu tiên của drala bên trong. Khi người nào thực sự có thể ưu trong thế giới rực rỡ chói sáng và tự do với việc lấy bỏ, thế giới của sự kinh nghiệm drala trong mọi hiện tượng, bấy giờ anh ấy hay chị ấy tự động kinh nghiệm sự dịu dàng vô bờ và không sự hãi vô bờ trong không gian đó.

Phẩm tính thứ ba của drala bên trong là thông minh, hay tỉnh giác phân biệt, nó kết liền dịu dàng với không sự hãi. Với tỉnh giác phân biệt, dịu dàng không phải là dịu dàng bình thường, mà nó trở thành kinh nghiệm thế giới thiêng liêng. Và không sợ hãi vượt khỏi gan liều để biểu lộ sự thanh lịch và giàu có trong đời sống một con người. Thế nên sự sắc nét căn bản của tỉnh giác nối dịu dàng và không sợ hãi để tạo ra thế giới của tri giác bao la nhưng hân thưởng của người chiến sĩ.

Cuối cùng trí huệ của drala tối hậu và bên trong có thể được truyền thừa cho một người đang sống. Nói cách khác, bằng cách chứng nghiệm hoàn toàn nguyên lý tấm gương vũ trụ của cái không điều kiện và bằng cách cần gọi nguyên lý này trọn vẹn trong tri giác sáng chói về thực tại, một con người có thể trở thành drala sống, phép lạ sống. Đó là như thế nào người ta nối với dòng những chiến sĩ Shamphala và trở thành một chiến sĩ vị thầy – không chỉ bằng cầu gọi mà là bằng hiện thân drala. Thế nên người chiến sĩ vị thầy hiện thân nguyên lý drala bên ngoài,

Phẩm tính căn bản của người chiến sĩ là sự hiện hữu của y gợi ra kinh nghiệm về tấm gương vũ trụ và phép lạ của tri giác trong những người khác. Đó là, hiện hữu sâu xa nhất của y siêu vượt nhị nguyên ngay tại chỗ, và như thế y được nói là có một hiện diện đích thực. Khi người học trò chiến sĩ kinh nghiệm sự chân thật nguyên tuyền lớn lao này, nó cho phép họ và gây cho họ vượt khỏi cái ngã của họ trong khoảnh khắc.

Tôi nghĩ điều này là một ý niệm khó lãnh hội hơn, thế nên có lẽ chúng ta nên nói sâu hơn về những phẩm tính của vị thầy. Sự sinh ra của người chiến sĩ vị thầy xảy ra trong cõi giới của tấm gương vũ trụ, nơi không có bắt đầu hay kết thúc – chỉ có duy nhất một trạng thái bao la. Sự chứng nghiệm của ông, hay trạng thái hiện hữu của ông, không chỉ thuần là kết quả của huấn luyện, tu tập hay triết lý. Hơn thế nữa, ông thư giãn hoàn toàn trong tánh thanh tịnh không điều kiện của tấm gương vũ trụ. Bởi thế ông kinh nghiệm sự thức tính không điều kiện, thoát khỏi cái ngã. Bởi vì ông luôn luôn thâm nhập vào không gian không điều kiện này, ông không bao giờ lệ thuộc vào sự mê lầm hay buồn ngủ chút nào của chấp ngã. Ông hoàn toàn tỉnh thức. Và như thế, năng lực của người chiến sĩ vị thầy cũng luôn luôn nối kết với drala tối hậu, quan kiến bao la của những vị vua Rigden. Thế nên ông thoát khỏi mê lầm.

Thứ hai, bởi vì người chiến sĩ vị thầy luôn luôn đồng nhất chính ông với dòng trí huệ của những vị vua Rigđen, ông bắt đầu khai triển từ ái vĩ đại, nó chứng nhận tánh thiện căn bản trong tất cả chúng sanh. Khi người chiến sĩ vị thầy nhìn thế giới xung quanh ông, ông biết rằng tất cả chúng sanh con người đều có tánh thiện căn bản và họ được quyền thể nghiệm nguyên lý của sự chân thực nguyên tuyền của chính họ. Và ngoài ra, họ có khả năng sinh ra vị quân vương vũ trụ trong chính họ. Bởi thế, rộng lượng vĩ đại và lòng bi vĩ đại xảy ra trong tâm của người chiến sĩ vị thầy.

Người ấy thấy rằng Mặt trời vĩ Đại Phương Đông đã đi vào lòng một cách trọn vẹn, trọn vẹn đến nỗi người ấy thực sự biểu lộ sự chói sáng rực rỡ của mặt trời vĩ đại Phương Đông, phóng tia sáng của nó đến những chúng sanh đang khổ đau trong cảnh mờ tối của mặt trời lặn. Người chiến sĩ vị thầy thấy toàn bộ con đường của tính chiến sĩ, và người ấy có thể trải dài con đường ấy, cung cấp con đường ấy cho những học trò chiến sĩ – cho bất cứ ai mong mỏi thành tựu sự được sinh ra làm người quý báu này.

Cuối cùng người chiến sĩ vị thầy, từ lòng đại bi cho những chúng sanh con người, có thể kết nối trời và đất. Thế có nghĩa là những lý tưởng của con người và nền tảng của mặt đất nơi con người đứng có thể được nối kết với nhau bởi thần lực của người chiến sĩ vị thầy. Bấy giờ trời và đất bắt đầu nhảy múa với nhau, và những con người cảm thấy rằng không có sự tranh chấp nào giữa người có phần tốt nhất của trời hay phần xấu nhất của đất.

Để nối liền trời và đất, bạn cần niềm tin và tin vào chính bạn. Nhưng ngoài ra khi nối liền trời và đất, bạn phải vượt qua sự ích kỷ. Bạn phải không ích kỷ. Nếu có ai đó nghĩa: “Bây giờ chúng ta có nó không? Ha ha!” – việc ấy chẳng đến đâu. Nối liền trời và đất chỉ xảy ra khi bạn vượt qua một thái độ chấp ngã. Không có ai có thể nối liền trời và đất với nhau nếu nó ích kỷ, bởi vì khi đó không có trời lẫn đất. Thay vào đó nó bị kẹt nghẽn trong một thế giới giả tạo, bằng plastic, điều thật khủng khiếp. Nối liền trời và đất chỉ đến từ sự vượt khỏi tham muốn – khỏi những nhu cầu ích kỷ của bạn. Nếu người chiến sĩ vị thầy cứ say sưa trên sự hiện diện đích thực của mình, thì đó là tai họa. Bởi thế, người chiến sĩ vị thầy thì rất khiêm hạ, cực kỳ khiêm hạ. Sự khiêm hạ của ông đến từ làm việc với những người khác. Khi bạn làm việc với những người khác, bạn nhận thức cần phải kiên nhẫn, phải cho những người khác không gian và thời gian để khai triển cái thấu hiểu của họ về tánh thiện và tính chiến sĩ. Nếu bạn vội vã và cố gắng đẩy tánh thiện căn bản lên trên những người khác, bây giờ chẳng có gì xảy ra ngoài sự có thêm hỗn loạn. Biết như vậy, bạn trở thành cực kỳ khiêm hạ và kiên nhẫn trong làm việc với người khác. Bạn để cho những sự vật đảm đương hình dáng riêng của chúng trong thời gian riêng của chúng. Thế nên kiên nhẫn trải dài sự dịu dàng và niềm tin đến những người khác trong mọi lúc. Bạn không bao giờ mất niềm tin vào tánh thiện căn bản của họ, vào khả năng của họ trong việc hiện thực hóa cái bây giờ và cái thiêng liêng, vào khả năng của họ để trở thành những chiến sĩ trong thế giới.

Người chiến sĩ vị thầy hướng dẫn những học trò của mình với kiên nhẫn, và cũng cung cấp dịu dàng – không hiếu hiến. Bấy giờ, ông cũng hướng dẫn học trò của mình sống chân thật – vững chắc và kiên cố. Nếu chân lý giống như một lá cờ phần phật trong gió, bạn sẽ không bao giờ biết bạn đang nhìn vào mặt nào. Thế nên ý tưởng chân thật ở đây nghĩa là vững chắc và hoàn toàn kiên cố, như một trái núi. Bạn có thể nương tựa vào sự sáng suốt của người chiến sĩ vị thầy; sự sáng suốt đó không hề chao động. Ông hoàn toàn chân thực.

Bởi vì không có sợ hãi trong trạng thái tâm của người chiến sĩ vị thầy hay trong hiện thể vật chất của ông, tiến trình giúp đỡ người khác xảy ra một cách thường trực. Tâm của người chiến sĩ vị thầy thì triệt để thoát khỏi uể oải lười biếng. Trong khi trải dài chính mình một cách không sợ hãi đến những người khác, người chiến sĩ vị thầy bày tỏ sự quan tâm mãnh liệt vào những hoạt động của những học trò của mình – từ mức độ họ có gì để ăn buổi tối cho đến mức độ trạng thái tâm của họ, họ vui hay buồn, hân hoan hay thất vọng. Thế nên hài hước và mến phục lẫn nhau có thể xảy ra tự nhiên giữa thầy và trò.

Nhưng quan trọng nhất, trong mọi hoạt động của cuộc đời ông, trong mọi hành động ông làm, luôn luôn có phép lạ – luôn luôn. Trong bất cứ cái gì ông làm, người chiến sĩ vị thầy của Shambhala hướng dẫn tâm của các học trò vào tâm có quan kiến của những vị vua Rigden, không gian của tấm gương vũ trụ. Ông thường trực thách thức những học trò bước lên khỏi chính họ, bước ra để vào thế giới bao la và rực rỡ của thực tại trong đó ông an trụ. Thách thức mà ông đưa đến không nhiều đến độ ông phải luôn luôn đặt những rào vượt cho học trò hay thúc giục họ tiến lên. Hơn thế, sự hiện diện đích thực của ông là một thách thức thường hực phải nguyên tuyền và chân thật.

Nói chung, ý tưởng về dòng trong những giáo lý Shambhala là sự nối kết của người ta với trí huệ bổn nguvên. Trí huệ này có thể xâm nhập được và cực kỳ đơn giản, nhưng cũng bao la và sâu thẳm. Đường lối dẫn đến sự chuyên chế và hư hoại nằm trong sự bám chấp vào những ý niệm, không có lối đi trước vào một cảnh giới thanh tịnh thuần khiết trong đó hy vọng và sợ hãi thì không được biết đến. Trong cảnh giới của tấm gương vũ trụ, sự bám chấp vào ý niệm và nghi ngờ không từng được nghe đến, và những ai đã làm chứng cho tánh thiện chân thật, tánh thiện bổn nguyên vốn sẵn của những con người, đã luôn luôn có lối vào cảnh giới này, trong hình thức nào đó.

Qua những thế kỷ, đã có nhiều người cố gắng đạt đến cái thiện tối hậu và cố gắng chia sẻ nó với đồng bạn con người. Để chứng nghiệm nó đòi hỏi kỷ luật trong sạch và niềm tin không do dự. Những người không sự hãi trong việc tìm kiếm và không sơ hãi trong việc làm chứng của họ thì thuộc về dòng những chiến sĩ vị thầy, bất kể tôn giáo, triết học hay tín điều của họ. Cái làm cho nhận ra những nhà lãnh đạo của nhân loại như vậy và những bậc bảo vệ trí huệ nhân loại như vậy là sự biểu lộ không sợ hãi tính dịu dàng và chân thực – nhân danh tất cả chúng sanh. Chúng ta cần tôn vinh những gương mẫu đó và hiểu biết con đường các vị đã để lại cho chúng ta. Các vị là những người cha và những người mẹ của Shambhaia, giữa thời đại thoái hóa này, các vị làm cho con đường trở nên có thể, để suy ngẫm và ngắm nhìn xã hội giác ngộ.

Đức Chogyam Trungpa

Nguồn: Xã hội giác ngộ – Con đường thiêng liêng của người chiến sĩ

Nhà xuất bản Thiện Tri Thức