Không thể dò được tiêu biểu bằng con rồng. Con rồng thì nghị lực, thần lực và không thể lay chuyển. Nhưng những phẩm tính này của con rồng không đứng một mình mà không có sự nhu mì của con cọp, sự khoái hoạt của con sư tử, sự cứng rắn của chim kim xí điểu.

Sự không thể dò có hai phạm trù. Thứ nhất có trạng thái của không thể dò, và thứ hai sự thể hiện của không thể dò. Trạng thái của không thể dò đặt nền trền sự không sợ hãi. Đối với ngườỉ chiến sĩ không thể dò, không sợ hãi đã thành tựu, đặc biệt từ kinh nghiệm trước đó về tính cứng rắn. Từ sự không sợ hãi này, bạn khai triển dịu dàng và thiện cảm, chúng cho phép bạn lững lơ, nước đôi mà với một cảm thức hài hước. Ở đây chúng ta đang nói về một trạng thái của hiện thể, như trạng thái hiện thể của con rồng đang vui thích ở trong bầu trời giữa những đám mây và gió. Tuy nhiên trạng thái này không tĩnh đọng. Cũng như một cây sồi vững chắc lay động bởi gió, một cảm thức hài hước làm cho một người vui đùa. Bởi vì sự vui đùa và hài hước này, không có chỗ cho thất vọng. Bởi thế trạng thái không thể dò là vui vẻ và lý tính.

Theo truyền thống, con rồng ở trong bầu trời vào mùa hè, và nghỉ đông trong đất về mùa đông. Khi mùa xuân tới, con rồng vươn dậy từ đất với sương mù. Khi mưa giông là cần thiết, con rồng thở ra tia chớp và gầm thành sấm. Sự tương tự này cho chúng ta cảm nhận về tính có thể dự đoán trong bối cảnh của cái không thể dự đoán. Không thể dò cũng là trạng thái an trụ trong sự tự tin của bạn – vẫn vững chãi và thư giãn cùng lúc. Bạn mở rộng và không sợ hãi, thoát khỏi mong cầu và nghi ngờ, nhưng đồng thời, bạn rất quan tâm đến những chuyển động của thế giới. Sự thức tỉnh và thông minh của bạn làm cho bạn độc lập và tự tin với một sự tự tin không cần tái khẳng định qua sự hồi chuyển. Thế nên trạng thái không thể dò là niềm tin không cần xác nhận. Bạn cảm nhận một cảm thức đích thực nguyên tuyền, rằng bạn không lừa dối chính bạn hay những người khác. Điều này đến từ sự an định.

Không thể dò là một trạng thái lành mạnh trong đó không có khoảng hở hay ngại ngần. Bởi thế nó là một cảm thức của sự sống thực sự, tiến hành cuộc đời bạn một cách hiện thực; nó là một cảm nhận sự vững chắc cốt lõi, nhưng bạn liên tục làm bén nhọn trí thông minh của bạn. Câu hỏi và trả lời xảy ra đồng thời và do đó không thể dò la tương tục. Nó cũng là không hàng phục; nó không bao giờ để cho mình bị vượt qua; bạn không thay đổi tâm bạn. Nếu một tiến trình nào đó bị đe dọa, tâm không thể dò đáp ứng với sự chính xác cực kỳ, không bởi vì hiếu chiến mà bởi vì sự tự tin căn bản của nó.

Sự thể hiện của không thể dò là không thể dò tự biểu lộ trong hành động như thế nào. Điểm chính là lững lơ, nước đôi, nhưng đồng thời thấy một kế hoạch thấu đến chố chấm dứt của nó. Bạn lững lơ vì bạn không quan tâm đến chuyện khẳng định. Điều này không có nghĩa là bạn sợ bị vướng mắc vào những hoạt động của bạn, mà là bạn không quan tâm phải ở nơi trung tâm của quang cảnh. Tuy nhiên đồng thời, bạn rất trung thành với những người khác, đến độ bạn luôn luôn hoàn thành ý định của bạn cho họ với lòng thiện cảm.

Sự biểu lộ của không thể dò thì lý tính và thanh lịch. Cách để thực tập tính không thể dò là bạn không nói huỵch toẹt sự thật. Bạn ngụ ý sự thật, với sự thích thú tỉnh táo trong sự hoàn thành của bạn. Cái gì là sai lầm khi nói huỵch toẹt sự thật? Khi bạn nói huỵch toẹt sự thật, nó sẽ mất tinh túy của nó và trở thành hoặc sự thật “của tôi” hay sự thật “của anh”; nó trở nên một kết thúc trong chính nó. Khi bạn nói huỵch toẹt sự thật, bạn đang tiêu vốn của bạn trong khi không ai có lợi lạc gì cả. Nó trở nên mất phẩm cách, một bỏ lỡ. Bằng cách nói ngụ ý chân lý, chân lý không trở nên của riêng của ai cả. Khi con rồng muốn một cơn mưa, nó gây nên sấm và chớp. Cái ấy đem lại trận mưa. Sự thật phát sanh từ môi trường chung quanh của nó; theo cách đó nó trở nên một thực tại đầy thần lực. Từ quan điểm này, nghiên cứu dấu vết của sự thật còn quan trọng hơn chính sự thật. Chân lý không cần sự tiếp tay.

Quan kiến của sự không thể dò là tạo ra một thế giớỉ trật tự và thần lực đầy ắp năng lực dịu dàng. Thế nên người chiến sĩ của không thể dò không hấp tấp vội vã. Bạn bắt đầu ở chỗ bắt đầu. Trước tiên bạn tìm kiếm bộ phận đánh lửa. Rồi nuôi dưỡng sự bắt đầu này, bạn tìm thấy một môi trường đồng cảm trong đó hành động khởi sự. Bằng cách không nhảy vội vào những kết luận, bạn khám phá cả những điều kiện tích cực lẫn tiêu cực. Rồi bạn tìm ra thêm những điểm bắt đầu. Bằng cách không bám giữ cái bạn có, mà bằng cách phát sanh hơn nữa những môi trường đồng cảm, bạn tiến hành bước kế tiếp một cách vui chơi. Điều đó đem lại sự tươi mới; bạn không ngột ngạt bởi chuỗi hành động bạn đang làm. Người chiến sĩ không bao giờ trở nên một nô lệ cho việc làm của y.

Thế nên hành động của không thể dò là tạo ra một môi trường chứa đựng sự không sợ hãi, ấm áp và chân thực. Nếu không có sự hân thưởng hay quan tâm với thế giới, khó mà hoàn thành sự không thể dò. Sợ hãi và nhút nhát đem lại trầm cảm. Không có một cảm thức của vui thích thú không có chỗ cho không thể dò.

Hiện diện đích thực mang lại tính nhu mì, khoái hoạt, cứng rắn và sau cùng hoàn thành sự không thể dò. Đương nhiên người chiến sĩ tập sự phải đi qua huấn luyện, bắt đầu với thái độ chân chính đối với đời sống, điều này nhất thiết không phải thấy thế giới như một công viên chơi đùa, mà kinh nghiệm sự vui thích và tiến hành cuộc đời bạn một cách lịch lãm. Đau đớn và thất vọng, cũng như lạc thú, có thể là những nguyên liệu để nghiên cứu. Một cảm thức lành mạnh khiến đời sống đáng sống; một cảm thức chân thật đem lại tự tin.

Kinh nghiệm về không thể dò không phải là một kinh nghiệm so đo tính toán. Nó không phải là trò lừa gạt mới cũng không phải bắt chước người nào. Khi bạn thoải mái, bạn tìm thấy một trạng thái tâm khỏe mạnh. Sự trau dồi tính không thể dò là học hiện hữu, học là. Có nói rằng mọi người đều có tiềm năng tự tin. Khi chúng ta nói tự tin ở đây, chúng ta ám chỉ tự tin giác ngộ – không phải tin vào cái gì, mà chỉ là tin. Sụ tự tin này không có điều kiện. Tính không thể dò là một tia lửa thoát khỏi mọi kế hoạch phân tích. Khi gặp một hoàn cảnh, thách thức và thích thú quan tâm xảy ra đồng thời. Bạn tiến hành với một tâm rộng mở và với hành động trực tiếp. Điều này đem lại vui thích, và những chỉ dẫn xảy ra tự nhiên.

Sự không thể dò đến từ cho đi hơn là nhận lấy. Khi bạn cho, bạn tìm thấy những sự phục vụ sẵn sàng một cách tự động – như thế người chiến sĩ chinh phục thế giới. Một quan niệm của sự rộng lượng như vậy đem lại tự do khỏi sự ức chế, rụt rè. Bấy giờ thư giãn khai triển.

Người chiến sĩ không phải chiến đấu. Một cảm thức chiến đấu không phải là kiểu mẫu của không thể dò. Người tập sự có thể cảm thấy không kiên nhẫn hay không tự tin. Ở điểm này bạn phải không thể dò đối với chính bạn. Làm chậm lại mọi xung lực thúc đẩy được cho là cách tốt nhất để bắt đầu. Khi người chiến sĩ cảm thấy một cảm giác lãnh đạo và trật tự trên trần thế, sự nhận thức này đem lại một loại phá xuyên qua. Thế giới đóng kín và nghèo khổ bắt đầu sụp đổ, và từ cảm nhận tự do ấy, bạn bắt đầu nhận thức và thưởng thức hệ thống cấp bậc tự nhiên; bạn là một phần của nó. Bấy giờ không thể dò trở thành đường lối tự nhiên, bao gồm sự kính trọng với những bậc đàn anh, thiện cảm với họ hàng, và niềm tin với đồng sự. Ở điểm này học không còn là chiến đấu, và những ngăn chặn được vượt qua.

Khi chúng ta nói đến hệ thống cấp bậc, chúng ta ám chỉ cơ cấu và trật tự của vũ trụ – một cảm thức về thừa hưởng mà người chiến sĩ phải thấu cảm. Nhưng thấu cảm chưa đủ. Cần thiết có kỷ luật, và kỷ luật ấy đến từ chứng nghiệm rằng một thế giới như vậy được sáng tạo ra cho bạn, rằng người ta đã tiêu dùng năng lực để nuôi bạn lớn, trong những phút giây yếu đuối bạn đã được giúp đỡ, và rằng, khi bạn sẵn sàng cho sự cảm ứng, bạn được cảm ứng. Thế nên kỷ luật của sự làm việc chân thành cho những người khác đến từ việc cảm kích hệ thống cấp bậc.

Không thể dò là chói sáng và không sợ hãi bởi vì người chiến sĩ được hướng dẫn bởi quan kiến Mặt Trời Vĩ Đại Phương Đông. Với nỗ lực và vui thích bạn có thể nâng cao chính mình, để hoàn thành sự hiện diện đích thực và sau cùng, trạng thái là quân vương vũ trụ. Bằng cách cởi mở chính mình và cho những người khác một cách không sợ hãi, bạn có thể giúp đỡ để sáng tạo một thế giới đầy thần lực của người chiến sĩ.

Đức Chogyam Trungpa

Nguồn: Xã hội giác ngộ – Con đường thiêng liêng của người chiến sĩ

Nhà xuất bản Thiện Tri Thức